Thời điểm này, tại các cánh đồng trên địa bàn xã Yên Hoa, bà con nông dân đang tập trung ra đồng chăm sóc lúa vụ Đông Xuân nhằm giúp cho cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt. Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, điều kiện thời tiết diễn biến ngày càng phức tạp, lúc nắng, lúc mưa cũng tạo môi trường thuận lợi cho các loại sâu bệnh phát sinh, gây hại trên lúa. Điều này đòi hỏi địa phương phải chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, kịp thời nhằm bảo vệ năng suất và sản lượng cây trồng.
Cán bộ Trạm Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật Khu vực III và cán bộ Trung tâm Dịch vụ công xã kiểm tra ruộng lúa tại thôn Nà Khuyến, xã Yên Hoa
Vụ Đông Xuân năm 2026, xã Yên Hoa gieo cấy với tổng diện tích 81 ha lúa. Trong đó, diện tích lúa lai 40 ha, lúa thuần 41 ha. Đây là cơ cấu giống đã được địa phương lựa chọn trên cơ sở phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu cũng như tập quán canh tác của người dân. Các giống lúa được đưa vào sản xuất đều có khả năng thích nghi tốt, cho năng suất cao, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành chuyên môn, giai đoạn hiện nay là thời kỳ lúa đang đẻ nhánh đến làm đòng một trong những giai đoạn mẫn cảm nhất với sâu bệnh, nếu không được theo dõi và xử lý kịp thời sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và năng suất cuối vụ.
Qua kiểm tra thực tế tại một số cánh đồng thuộc thôn Nà Khuyến, cán bộ Trạm Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật Khu vực III, tỉnh Tuyên Quang cho biết: hiện nay trên đồng ruộng đã bắt đầu xuất hiện một số đối tượng sâu bệnh gây hại. Cụ thể, bệnh bạc lá và bệnh đốm sọc vi khuẩn đã xuất hiện với tỷ lệ gây hại trung bình từ 2 đến 4% số lá, cá biệt có những diện tích bị nhiễm nặng hơn, lên tới 5 đến 10%. Đây là những bệnh có khả năng lây lan nhanh, đặc biệt trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, mưa nhiều.
Không chỉ vậy, rầy nâu và rầy lưng trắng cũng đã xuất hiện với mật độ tương đối cao. Có nơi ghi nhận từ 50 đến 100 con trên mỗi mét vuông, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát tốt. Ngoài ra, sâu cuốn lá nhỏ và sâu đục thân cũng gây hại rải rác trên nhiều diện tích, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp và phát triển của cây lúa.
Trước tình hình đó, chính quyền địa phương đề nghị các ngành chuyên môn cần triển khai nhiều biện pháp đồng bộ; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đồng ruộng, đặc biệt tại những khu vực có nguy cơ cao. Cử cán bộ kỹ thuật thường xuyên bám sát cơ sở, trực tiếp hướng dẫn người dân nhận biết sớm các loại sâu bệnh cũng như cách phòng trừ hiệu quả, an toàn.
Theo khuyến cáo của cán bộ Trạm Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật Khu vực III, bà con nông dân cần duy trì thói quen thăm đồng thường xuyên, ít nhất 2 đến 3 lần mỗi tuần, đặc biệt sau những đợt mưa hoặc khi thời tiết thay đổi đột ngột.
Cán bộ Trạm Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật Khu vực III kiểm tra tình hình sâu bệnh hại lúa
Việc phát hiện sớm các dấu hiệu sâu bệnh sẽ giúp xử lý kịp thời, hạn chế lây lan trên diện rộng. Đối với bệnh bạc lá và đốm sọc vi khuẩn, người dân cần chú ý điều tiết mực nước hợp lý trên ruộng, không để ruộng quá khô hoặc quá ẩm, đồng thời hạn chế bón thừa phân đạm vì đây là yếu tố làm bệnh phát triển mạnh. Khi cần thiết, sử dụng các loại thuốc đặc hiệu theo đúng hướng dẫn của cán bộ chuyên môn.
Đối với rầy nâu và rầy lưng trắng, bà con cần theo dõi mật độ rầy trên đồng ruộng. Khi mật độ đạt ngưỡng phòng trừ, cần tiến hành phun thuốc kịp thời, đúng thời điểm, ưu tiên phun vào giai đoạn rầy non để đạt hiệu quả cao nhất. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn, tránh lạm dụng gây ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe.
Với sâu cuốn lá và sâu đục thân, việc phát hiện sớm ổ trứng và sâu non có ý nghĩa rất quan trọng. Bà con nên kiểm tra kỹ mặt lá, bẹ lá để kịp thời xử lý ngay từ khi sâu còn ở giai đoạn đầu, tránh để phát triển thành dịch. Bên cạnh đó, cần vệ sinh đồng ruộng, làm sạch cỏ bờ, tiêu hủy tàn dư cây trồng nhằm hạn chế nơi trú ngụ của sâu bệnh.
Một trong những nguyên tắc quan trọng được ngành chuyên môn khuyến cáo là bà con cần tuân thủ “4 đúng” trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, đó là: đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng cách. Việc thực hiện tốt nguyên tắc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phòng trừ sâu bệnh mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và sức khỏe cộng đồng.
Có thể thấy, việc phòng chống sâu bệnh kịp thời, hiệu quả không chỉ giúp bảo vệ năng suất, sản lượng lúa mà còn góp phần đảm bảo an ninh lương thực, nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân. Với sự chủ động, tích cực của địa phương cùng tinh thần trách nhiệm của bà con nông dân, tin rằng vụ Đông Xuân năm nay, xã Yên Hoa sẽ tiếp tục giành được những kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững tại địa phương.
Bài, ảnh: Vương Tấn (Trung tâm Dịch vụ công)
