LỜI MỞ ĐẦU (FOREWORD)
Yên Hoa là vùng đất hội tụ những giá trị đặc sắc về thiên nhiên, văn hóa và con người vùng cao. Được hình thành trên cơ sở sáp nhập hai xã Yên Hoa và Khâu Tinh theo chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính của Đảng và Nhà nước, xã Yên Hoa hôm nay mở ra một không gian phát triển mới với nhiều tiềm năng, lợi thế và khát vọng vươn lên.
Không chỉ được thiên nhiên ưu đãi với những cánh rừng nguyên sinh, mặt nước hồ thủy điện rộng lớn, hệ sinh thái đa dạng cùng cảnh quan hùng vĩ, Yên Hoa còn là nơi cộng cư của nhiều dân tộc anh em, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc được bồi đắp và gìn giữ qua nhiều thế hệ. Bản sắc văn hóa phong phú cùng truyền thống đoàn kết, cần cù, sáng tạo của Nhân dân đã và đang trở thành nguồn lực quan trọng, tạo động lực để xã Yên Hoa phát triển nhanh, bền vững.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc xã Yên Hoa xác định phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế về tài nguyên thiên nhiên, kinh tế rừng, nông nghiệp hàng hóa, du lịch sinh thái và bản sắc văn hóa để xây dựng nền kinh tế xanh, bền vững. Quyết tâm xây dựng chính quyền tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển toàn diện.
Yen Hoa is a land where remarkable natural beauty, rich cultural heritage, and the enduring spirit of its people come together. Established through the merger of the former Yen Hoa and Khau Tinh communes under Viet Nam’s administrative restructuring policy, the new Yen Hoa Commune enters a new stage of development with expanded opportunities, significant potential, and strong aspirations for sustainable growth.
Blessed with pristine forests, the vast waters of the hydropower reservoir, diverse ecosystems, and spectacular mountain landscapes, Yen Hoa also serves as the homeland of various ethnic communities whose unique cultural traditions have been preserved and enriched over generations. This rich cultural diversity, together with the people's long-standing tradition of solidarity, diligence, and creativity, forms a valuable foundation for the commune's future development.
Entering this new phase, the Party Committee, local authorities, and the people of Yen Hoa are committed to maximizing the commune's comparative advantages in natural resources, sustainable forestry, commercial agriculture, eco-tourism, and indigenous cultural heritage to build a green, resilient, and sustainable economy. At the same time, Yen Hoa is dedicated to developing a modern, streamlined, and effective local administration that places people and businesses at the center of public service delivery, creating a favorable environment for investment and comprehensive socio-economic development.
THE LOCATION OF YEN HOA COMMUNE IN TUYEN QUANG MAP
I. KHÁI QUÁT CHUNG (GENERAL OVERVIEW)
1. Quá trình hình thành ( Historical Background)
Xã Yên Hoa được thành lập theo chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của Trung ương và tỉnh Tuyên Quang, chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025 trên cơ sở sáp nhập hai đơn vị hành chính là xã Yên Hoa và xã Khâu Tinh. Sau sắp xếp, xã có diện tích tự nhiên 14.382,6 ha. Việc thành lập xã mới đã mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn, phát huy hiệu quả các nguồn lực về đất đai, dân số và hạ tầng, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước, thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.
Yen Hoa Commune was established under the administrative restructuring policy of the Government of Viet Nam and Tuyen Quang Province. The commune officially commenced operation on 1 July 2025 through the merger of the former Yen Hoa and Khau Tinh communes. Following the merger, the commune covers a total natural area of 14,382.6 hectares. The establishment of the new administrative unit has created broader opportunities for development by making more effective use of land resources, population, and infrastructure, while enhancing public administration, attracting investment, and promoting sustainable socio-economic development.
Trung tâm xã Yên Hoa (Yen Hoa Commune Center)
Sau khi thành lập, xã có 18 thôn. Thực hiện chủ trương sắp xếp thôn, đến nay toàn xã còn 09 thôn với 1.534 hộ dân, 7.211 nhân khẩu. Đây là nơi sinh sống của 15 dân tộc anh em: Tày, Dao, Mông, Kinh, Nùng, Hoa, Thái, Mường, Mảng, Sán Chay, Giáy, Ba Na, Xơ Đăng, Mnông, La Chí. Trong đó, dân tộc Tày chiếm trên 56%; dân tộc Dao chiếm 24,81%; dân tộc Mông chiếm 14,56%; các dân tộc khác chiếm 4,63%.
Following its establishment, the commune comprised 18 villages. In line with the village consolidation policy, the commune currently consists of 09 villages, with 1.534 households and a population of 7.211. Yen Hoa is home to 15 ethnic groups, including the Tay, Dao, Hmong, Kinh, Nung, Hoa, Thai, Muong, Mang, San Chay, Giay, Ba Na, Xo Dang, M'nong, and La Chi. The Tay account for more than 56% of the population, followed by the Dao (24.81%) and the Hmong (14.56%), while the remaining ethnic groups collectively account for 4.63%.
2. Vị trí địa lý (Geographical Location)
Yên Hoa là xã vùng cao nằm ở phía Bắc tỉnh Tuyên Quang, cách trung tâm tỉnh khoảng 160 km, địa bàn có vùng hồ sinh thái Na Hang; Phía Bắc giáp xã Thượng Nông; phía Nam giáp xã Nà Hang; phía Đông giáp xã Hồng Thái (tỉnh Tuyên Quang) và xã Cao Minh (tỉnh Thái Nguyên); phía Tây giáp xã Côn Lôn. Xã có quốc lộ 280 chạy qua địa bàn cùng hệ thống giao thông đường thủy trên lòng hồ thủy điện Tuyên Quang và mạng lưới giao thông liên xã đã tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương hàng hóa, kết nối phát triển du lịch và thúc đẩy phát triển kinh tế vùng.
Yen Hoa is a mountainous commune located in the northern part of Tuyen Quang Province, approximately 160 km from the provincial center. The commune encloses part of the Na Hang Ecological Lake area. It borders Thuong Nong Commune to the north, Na Hang Commune to the south, Hong Thai Commune (Tuyen Quang Province) and Cao Minh Commune (Thai Nguyen Province) to the east, and Con Lon Commune to the west. National Highway 280 passes through the commune, complemented by an inland waterway network across the Tuyen Quang Hydropower Reservoir and an interconnected system of inter-communal roads. These transport links facilitate trade, improve regional connectivity, support tourism development, and contribute to local economic growth.
3. Điều kiện tự nhiên (Natural Conditions)
Yên Hoa mang đặc trưng của vùng núi cao, khí hậu mát mẻ quanh năm, hệ sinh thái rừng đa dạng và cảnh quan thiên nhiên còn đậm nét hoang sơ. Đây là những điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển kinh tế nông - lâm nghiệp gắn với bảo vệ môi trường và khai thác hiệu quả các tiềm năng du lịch sinh thái.
Yen Hoa is characterized by its highland terrain, cool climate throughout the year, diverse forest ecosystems, and largely unspoiled natural landscapes. These favorable conditions provide a solid foundation for developing sustainable agriculture and forestry while preserving the environment and unlocking the commune’s significant eco-tourism potential.
Thôn Khâu Tinh (Khau Tinh Village)
Đất nông nghiệp của xã chiếm 92,76% diện tích tự nhiên, trong đó: đất lâm nghiệp trên 12.466 ha, gồm rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất; tỷ lệ che phủ rừng đạt 79,4%, thuộc nhóm địa phương có độ che phủ rừng cao của tỉnh. Bên cạnh đó, hơn 3.000 ha mặt nước lòng hồ thủy điện Tuyên Quang là lợi thế nổi bật để phát triển nuôi trồng thủy sản, giao thông đường thủy mở ra nhiều tiềm năng phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm. Với những điều kiện tự nhiên ưu đãi cùng nguồn tài nguyên phong phú, Yên Hoa có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế nông - lâm nghiệp, kinh tế rừng, thủy sản và du lịch theo hướng bền vững, hài hòa giữa khai thác hiệu quả tiềm năng với bảo tồn thiên nhiên.
Agricultural land accounts for 92.76% of the commune’s total natural area. Of this, more than 12.466 hectares are forest land, comprising special-use forests, protection forests, and production forests. The commune's forest cover reaches 79.4%, placing it among the localities with the highest forest coverage in Tuyen Quang Province. In addition, the over 3.000 hectares of water surface within the Tuyen Quang Hydropower Reservoir represent a major comparative advantage for aquaculture and inland waterway transportation, while also creating outstanding opportunities for developing eco-tourism, resort tourism, and nature-based experiences. With its favorable natural conditions and abundant natural resources, Yen Hoa is well positioned to develop agriculture, forestry, the forest economy, aquaculture, and tourism in a sustainable manner, striking a balance between economic development and environmental conservation.
II. KINH TẾ (ECONOMY)
Với lợi thế về tài nguyên đất đai, diện tích rừng lớn, mặt nước lòng hồ cùng truyền thống cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất. Những năm qua, xã Yên Hoa từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế sẵn có, hình thành nhiều mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên và định hướng phát triển bền vững. Sau khi thành lập xã mới, không gian phát triển được mở rộng, các nguồn lực được tập trung và phát huy hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp hàng hóa, kinh tế lâm nghiệp, thủy sản, thương mại và dịch vụ. Từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, nâng cao giá trị sản phẩm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống.
With its rich land resources, large forest area, wide reservoir, and the hard-working spirit of its people, Yen Hoa Commune has gradually made good use of its strengths to develop production activities and models that match local conditions and support sustainable development. Since the new commune was established, the larger development area and better use of resources have created good conditions for developing commercial agriculture, forestry, fisheries, trade, and services. Many households have changed from small-scale farming to larger and more organized production. They have started to grow different crops, raise different kinds of livestock, use new farming methods, and apply modern science - technology. These changes have helped create concentrated production areas, increase product value, improve incomes, and raise people's living standards.
1. Nông nghiệp (Agriculture)
Nông nghiệp là ngành kinh tế chủ lực của xã Yên Hoa, giữ vai trò nền tảng trong phát triển kinh tế và bảo đảm sinh kế cho đa số người dân. Với diện tích đất nông nghiệp 13.341,03 ha, chiếm 92,76% diện tích tự nhiên, địa phương có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp đa dạng, gắn với lợi thế về đất đai, khí hậu và điều kiện tự nhiên.
Agriculture is the main economic sector of Yen Hoa Commune. It plays an important role in the local economy and provides the main source of income for most people. The commune has 13.341,03 hectares of agricultural land, making up 92.76% of its total natural area. With good soil, a suitable climate, and rich natural resources, Yen Hoa has good conditions for developing different types of agriculture.
Lãnh đạo xã thăm quan gian trừng bày sản phẩm OCOP (Commune leaders visit an OCOP product exhibition)
Những năm gần đây, xã tập trung chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng, từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, đáp ứng nhu cầu thị trường. Nhiều loại cây trồng đặc sản đã khẳng định thương hiệu và mang lại giá trị kinh tế cao như: đậu xanh, bí thơm, các vùng sản xuất rau VietGAP cùng các loại cây lương thực, cây ăn quả và cây dược liệu. Trong đó, đậu xanh và bí thơm đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, trở thành những sản phẩm đặc trưng, góp phần nâng cao giá trị nông sản và quảng bá hình ảnh địa phương.
In recent years, the commune has changed its farming toward commercial production to improve productivity, product quality, and value. It has also developed concentrated production areas to better meet market demand. Many local products have become well known and bring good income to farmers, including mung beans, fragrant squash, VietGAP vegetables, food crops, fruit trees, and medicinal plants. Among them, mung beans and fragrant squash have been recognized as 3-star OCOP products. These products help increase the value of local farm products and promote the image of Yen Hoa.
Bắp cải Khâu Tinh (Khau Tinh Cabbage)
Song song với việc mở rộng quy mô sản xuất, Yên Hoa đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật, đưa các giống cây trồng mới vào sản xuất, tăng cường cơ giới hóa, áp dụng quy trình canh tác tiên tiến và xây dựng các mô hình liên kết trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả kinh tế, gia tăng thu nhập cho người dân và từng bước xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
At the same time, Yen Hoa has promoted the use of modern science and technology in agriculture. The commune has introduced new crop varieties, increased the use of farm machinery, applied modern farming methods, and encouraged cooperation in production, processing, and product marketing. These efforts provide a strong foundation for improving economic efficiency, increasing people's incomes, and gradually building a modern and sustainable agricultural sector that can meet the needs of future development.
2. Lâm nghiệp (Forestry)
Lâm nghiệp là lợi thế nổi bật và là trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế của Yên Hoa. Với diện tích đất lâm nghiệp 12.466,33 ha, trong đó có 6.587,24 ha rừng đặc dụng, 1.086,38 ha rừng phòng hộ và 4.792,71 ha rừng sản xuất. Yên Hoa có tỷ lệ che phủ rừng đạt khoảng 79,4%, thuộc nhóm địa phương có diện tích rừng lớn của tỉnh.
Forestry is one of Yen Hoa's greatest comparative advantages and a key pillar of its economy. The commune has 12.466,33 hectares of forest land, including 6.587,24 hectares of special-use forest, 1.086,38 hectares of protection forest, and 4.792,71 hectares of production forest. With a forest coverage rate of approximately 79.4%, Yen Hoa ranks among the localities with the highest forest coverage in Tuyen Quang Province.
Người dân xã Yên Hoa phát triển kinh tế từ trồng rừng (Residents of Yen Hoa develop their livelihoods through forestry)
Hiện nay, toàn xã có khoảng 2.100 ha rừng trồng; mỗi năm khai thác khoảng 5.500 m³ gỗ và trồng mới trên 60 ha rừng tập trung, từng bước hình thành vùng nguyên liệu phục vụ chế biến lâm sản, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Kinh tế rừng không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, giữ gìn nguồn nước, bảo tồn đa dạng sinh học và tạo nền tảng quan trọng cho phát triển du lịch sinh thái, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của địa phương.
The commune currently has approximately 2.100 hectares of planted forests; each year, around 5.500 cubic meters of timber are harvested, while more than 60 hectares of new plantation forests are established, gradually creating a stable raw material base for the wood processing industry, generating employment, and increasing household incomes.
3. Chăn nuôi (Livestock Production)
Phát huy lợi thế sẵn có, xã tập trung phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, gắn với công tác phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ môi trường và từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo thống kê, toàn xã hiện có 492 con trâu, 445 con bò, 3.696 con lợn và 33.963 con gia cầm.
Making good use of its natural advantages, Yen Hoa Commune has focused on developing livestock production in a safe and sustainable way. The commune promotes biosecurity, disease prevention, environmental protection, and improved production efficiency. According to recent statistics, the commune has 492 buffaloes, 445 cattle, 3.696 pigs, and 33.963 poultry.
Mô hình nuôi gà đen H’Mông (H'Mong Black Chicken Farming Model)
Những năm gần đây, hoạt động chăn nuôi từng bước chuyển dịch từ quy mô nhỏ lẻ sang hình thức bán tập trung và tập trung. Khuyến khích người dân áp dụng các quy trình chăn nuôi an toàn, tăng cường liên kết trong sản xuất, chủ động phòng, chống dịch bệnh, đặc biệt là bệnh Dịch tả lợn châu Phi và các bệnh truyền nhiễm trên đàn gia súc, gia cầm.
In recent years, livestock production has gradually changed from small household farming to semi-concentrated and concentrated farming. Farmers are encouraged to follow safe livestock farming practices, strengthen cooperation in production, and actively prevent diseases, especially African Swine Fever and other infectious diseases affecting livestock and poultry.
4. Thủy sản (Fisheries)
Lợi thế mặt nước rộng lớn của hồ thủy điện Tuyên Quang đã tạo điều kiện thuận lợi để xã Yên Hoa phát triển kinh tế thủy sản theo hướng bền vững. Những năm qua, người dân đã từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước thông qua các mô hình nuôi cá lồng, nuôi cá truyền thống và khai thác nguồn lợi thủy sản tự nhiên gắn với bảo vệ, tái tạo nguồn lợi. Nhiều hộ gia đình mạnh dạn đầu tư mở rộng quy mô nuôi cá lồng, áp dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, góp phần đa dạng hóa sinh kế, tăng thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
The large water area of the Tuyen Quang Hydropower Reservoir provides excellent conditions for Yen Hoa Commune to develop a sustainable fisheries sector. Over the years, local people have made better use of this resource through cage fish farming, traditional fish farming, and the responsible use of natural fish resources while protecting and restoring aquatic resources. Many households have invested in expanding cage fish farming and have applied modern farming science – technology to improve productivity and product quality, diversifying livelihoods, increase household income, and support the local economy.
Chăn nuôi cá lồng trên hồ thủy điện Tuyên Quang (Fish Farming on the Tuyen Quang Hydropower Reservoir)
Hiện nay, trên địa bàn xã có 65 hộ tham gia hoạt động nuôi trồng và khai thác thủy sản trên lòng hồ thủy điện, trong đó có 15 hộ nuôi với 190 lồng cá các loại và 50 hộ khai thác thủy sản tự nhiên, sản lượng khai thác hàng năm đạt trên 300 tấn.
At present, 65 households in the commune are involved in aquaculture and fishing on the Tuyen Quang Hydropower Reservoir. Among them, 15 households operate 190 fish cages, while 50 households catch fish from natural waters. The total annual fish production is more than 300 tons.
5. Thương mại - Dịch vụ (Trade and Services)
Cùng với sự phát triển của sản xuất nông, lâm nghiệp. Lĩnh vực thương mại - dịch vụ trên địa bàn xã Yên Hoa đang có những bước phát triển tích cực, từng bước đáp ứng nhu cầu sản xuất, giao thương và tiêu dùng của Nhân dân. Cùng với sự phát triển của sản xuất nông, lâm nghiệp, mạng lưới kinh doanh thương mại, dịch vụ ngày càng được mở rộng với nhiều loại hình đa dạng như kinh doanh tạp hóa, vật tư nông nghiệp, dịch vụ ăn uống, vận tải, thu mua và tiêu thụ nông, lâm sản...
Along with the development of agriculture and forestry, the trade and service sector in Yen Hoa Commune has also grown steadily. It is gradually meeting the increasing needs of local production, business, and daily life. The number of businesses and service providers has continued to increase, including grocery stores, agricultural supply shops, restaurants, transport services, and businesses that buy and sell agricultural and forestry products, etc.
Quốc lộ 280 chạy qua trung tâm xã Yên Hoa (National Highway 280 passes through the center of Yen Hoa Commune)
Hoạt động giao thương ngày càng thuận lợi nhờ hệ thống hạ tầng giao thông được quan tâm đầu tư, từng bước hoàn thiện, đặc biệt là tuyến Quốc lộ 280 chạy qua địa bàn, tạo điều kiện kết nối Yên Hoa với các địa phương trong và ngoài tỉnh. Đây là lợi thế quan trọng giúp mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản, thu hút các hoạt động đầu tư, kinh doanh và phát triển các dịch vụ phục vụ sản xuất, đời sống.
Trade has become more convenient thanks to continuous investment in transport infrastructure. In particular, National Highway 280, which passes through the commune, provides better connections with other areas inside and outside Tuyen Quang Province. This is an important advantage for expanding markets for local products, attracting investment, and developing services that support production and daily life.
Người dân kinh doanh tại Chợ trung tâm xã Yên Hoa (Local people doing business at Yen Hoa Commune Central Market)
Chợ trung tâm xã duy trì hoạt động ổn định, chợ phiên được tổ chức định kỳ hằng tháng, trở thành nơi trao đổi, mua bán hàng hóa, quảng bá sản phẩm địa phương và giao lưu văn hóa của Nhân dân trong vùng. Hiện nay, trên địa bàn xã có hơn 80 hộ kinh doanh trong các lĩnh vực quần áo, tạp hóa, dịch vụ ăn uống và nhiều ngành nghề khác, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của người dân và du khách.
The commune's central market operates regularly, while a traditional market is held every month. It serves as a place for buying and selling goods, promoting local products, and cultural exchange among local people. At present, the commune has more than 80 business households operating in clothing, grocery retail, food services, and many other sectors, meeting the growing needs of both local people and visitors.
III. GIÁO DỤC – Y TẾ VÀ AN SINH XÃ HỘI (EDUCATION, HEALTHCARE AND SOCIAL SECURITY)
1. Giáo dục (Education)
Giáo dục luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực của địa phương. Toàn xã hiện có 04 trường học, trong đó: có 03 trường đạt chuẩn quốc gia. Công tác giáo dục được quan tâm, duy trì tốt tỷ lệ huy động học sinh đến trường và thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách đối với giáo viên và học sinh.
Education is always considered one of the key priorities in the local strategy for human resource development. The commune currently has 04 schools, including 03 schools meeting national standards. Educational activities receive proper attention, with stable student attendance rates and full implementation of policies and support programs for teachers and students.
Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Yên hoa (Yen Hoa Semi-Boarding Primary and Lower Secondary School for Ethnic Minority Students)
2. Y tế và an sinh xã hội (Healthcare and Social Security)
Công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân ngày càng được quan tâm. Trạm Y tế xã có 08 cán bộ, y, bác sĩ, thực hiện tốt nhiệm vụ khám, chữa bệnh ban đầu, phòng, chống dịch bệnh và quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử cho người dân.
Public healthcare has received increasing attention. The Commune Health Station has 08 staff members, including medical doctors and healthcare workers, and performs well in providing primary healthcare services, preventing and controlling diseases, and managing electronic health records for local residents.
Cán bộ Y tế xã khám bệnh cho người dân (Commune health staff providing medical examinations for local people)
Bên cạnh đó, công tác giảm nghèo, giải quyết việc làm, chăm lo người có công và các đối tượng bảo trợ xã hội luôn được triển khai đầy đủ, kịp thời, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.
In addition, poverty reduction, job creation, support for people with contributions to the country, and assistance for social protection groups are implemented fully and timely. These activities contribute to ensuring social security and improving the quality of life of local people.
IV. CON NGƯỜI – BẢN SẮC VĂN HÓA VÀ NGHỀ THỦ CÔNG TRUYỀN THỐNG (PEOPLE - CULTURAL IDENTITY AND TRADITIONAL HANDICRAFTS)
1. Con người (People)
Là nơi sinh sống của 15 dân tộc anh em, trong đó chủ yếu là dân tộc Tày, Dao và Mông. Trải qua quá trình cộng cư và phát triển, đồng bào các dân tộc đã cùng nhau tạo dựng nên một đời sống văn hóa phong phú, đậm đà bản sắc. Hình thành truyền thống đoàn kết, gắn bó, cần cù trong lao động và sáng tạo trong cuộc sống. Những lễ hội truyền thống, phong tục, tập quán, trang phục và ẩm thực vẫn được gìn giữ, lưu truyền qua nhiều thế hệ, trở thành sợi dây gắn kết giữa truyền thống và hiện đại. Sự giao thoa, hòa quyện của các giá trị văn hóa dân tộc không chỉ tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng đất Yên Hoa mà còn là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa và xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.
Yen Hoa is home to 15 ethnic groups, mainly the Tay, Dao, and H’Mong people. Through generations of living together and developing, ethnic communities have created a rich cultural life with unique traditional values. They have built a strong tradition of unity, solidarity, hard work, and creativity in daily life and production. Traditional festivals, customs, costumes, and local cuisine have been well preserved and passed down through generations. They serve as a connection between traditional values and modern life. The combination of different ethnic cultures not only creates a unique attraction for Yen Hoa but also provides an important foundation for developing community-based tourism, preserving cultural identity, and promoting local cultural development.
2. Bản sắc văn hóa (Cultural Identity)
Ngày nay, Yên Hoa vẫn còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào các dân tộc. Nổi bật là các lễ hội truyền thống; các nghề thủ công như: dệt thổ cẩm, nấu rượu, làm bún khô… cùng nhiều nét đẹp trong đời sống văn hóa cộng đồng.
Today, Yen Hoa still preserves many valuable traditional cultural features of local ethnic communities. These include traditional festivals, handicrafts such as brocade weaving, traditional wine making, and dried noodle production, as well as many beautiful customs and community activities.
2.1. Lễ hội Lồng Tông (hay còn gọi là lễ hội xuống đồng) - Long Tong Festival (also known as the Field Opening Festival)
Là lễ hội truyền thống tiêu biểu của đồng bào dân tộc Tày xã Yên Hoa, được tổ chức hằng năm vào mùng 6 tháng Giêng âm lịch. Đây là một trong những lễ hội quan trọng nhất trong năm, gắn với tín ngưỡng nông nghiệp và khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
The Long Tong Festival is a typical traditional festival of the Tay ethnic people in Yen Hoa Commune. It is held every year on the 6th day of the first lunar month. This is one of the most important festivals of the year, associated with agricultural beliefs and people's wishes for a peaceful and happy life, favorable weather, and a good harvest.
Chương trình Văn nghệ (Arts Program)
Lễ hội thường được tổ chức trên bãi đất rộng. Trước ngày hội, người dân cùng nhau dựng cây nêu, chuẩn bị lễ vật và trang hoàng không gian lễ hội. Mỗi gia đình đều thành kính dâng lễ với những sản vật truyền thống như: gà, thịt lợn, bánh chưng gù, xôi ngũ sắc, bánh dày, bánh khảo, chè lam… cùng các loại hạt giống, thể hiện lòng biết ơn trời đất, thần linh và gửi gắm ước vọng về một năm mới đủ đầy, vạn vật sinh sôi.
The festival is usually held in a large open area. Before the festival, local people work together to prepare the ceremonial pole, prepare offerings, and decorate the festival area. Each family respectfully presents traditional products such as chicken, pork, banh chung gu, five-color sticky rice, banh day, banh khao, che lam, and different types of seeds. These offerings show gratitude to heaven, the gods, and nature, while expressing hopes for a prosperous new year with growth and abundance.
Đại biểu tham dự Lễ hội (Delegates attending the Festival)
Điểm nhấn của phần lễ là nghi thức cúng do thầy Tào, thầy Mo hoặc người cao niên có uy tín trong cộng đồng chủ trì. Sau lời khấn tạ ơn và cầu cho quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt, chủ lễ thực hiện nghi thức gieo những hạt giống thiêng, tượng trưng cho sự khởi đầu của một vụ mùa mới và niềm tin vào cuộc sống sung túc, an lành.
The main ceremony includes traditional prayers led by a Tao master, Mo master, or respected elderly person in the community. After prayers for peace, good harvests, and prosperity, the ceremony leader performs the ritual of sowing sacred seeds, symbolizing the beginning of a new farming season and people's belief in a peaceful and prosperous life.
Lễ hội Lồng Tông (Long Tong Festival)
Phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian đặc sắc. Nổi bật nhất là hội tung còn - trò chơi mang ý nghĩa biểu tượng cho sự giao hòa của đất trời, cầu mong sinh sôi, phát triển và hạnh phúc. Bên cạnh đó còn có kéo co, đẩy gậy, bịt mắt bắt vịt, thi đấu thể thao cùng những làn điệu hát Then, hát Cọi… tạo nên không khí rộn ràng, đậm đà bản sắc dân tộc.
The festival continues with many cultural activities, performances, and traditional games. The most special activity is con throwing, which symbolizes the connection between heaven and earth and expresses wishes for growth, happiness, and prosperity. Other activities include tug of war, stick pushing, blindfolded duck catching, sports competitions, and traditional singing such as Then singing and Coi singing. These activities create a joyful atmosphere and strengthen relationships among families, clans, and the whole community.
Thi kéo co (Tug of war competition)
Không chỉ là một lễ hội cầu mùa, Lễ hội Lồng Tông còn là nơi lưu giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào Tày Yên Hoa. Trải qua nhiều thế hệ, lễ hội vẫn được gìn giữ và phát huy, trở thành điểm nhấn văn hóa đặc sắc, góp phần bảo tồn di sản dân tộc, giáo dục truyền thống và quảng bá hình ảnh quê hương Yên Hoa đến với du khách gần xa.
The Long Tong Festival is not only a traditional farming festival but also a place where the unique cultural values of the Tay people in Yen Hoa are preserved and promoted. Passed down through many generations, the festival has become an important cultural feature, contributing to heritage preservation, traditional education, and the promotion of Yen Hoa's image to visitors.
2.2. Hội Gầu Tào (Gau Tao Festival)
Hội Gầu Tào là lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Mông. Theo tiếng Mông, "Gầu Tào" có nghĩa là “chơi ngoài trời”, hay “ hội chơi trên đồi” là lễ hội mùa xuân mang đậm ý nghĩa tín ngưỡng, thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, hạnh phúc, mùa màng bội thu, gia súc phát triển và bản làng ngày càng no ấm.
The Gau Tao Festival is a unique traditional festival of the H’Mong ethnic people. In the H’Mong language, "Gau Tao" means "outdoor activities" or "festival on the hill". It is a spring festival with strong spiritual meaning, expressing people's wishes for peace, happiness, good harvests, healthy livestock, and a prosperous village.
Nghi lễ cúng cây nêu (Ceremony of worshiping the ceremonial pole )
Tại xã Yên Hoa, Hội Gầu Tào được tổ chức hằng năm vào dịp đầu xuân, thường diễn ra vào tháng Giêng âm lịch, thu hút đông đảo đồng bào Mông cùng nhân dân và du khách tham gia. Mở đầu lễ hội, là nghi lễ cúng cây nêu biểu tượng thiêng liêng kết nối giữa con người với trời đất. Thầy cúng thực hiện các nghi thức cúng lễ, dâng lễ vật và cầu phúc, cầu lộc theo phong tục truyền thống của người Mông. Những nghi lễ được gìn giữ qua nhiều thế hệ, phản ánh đời sống tâm linh phong phú và niềm tin của đồng bào vào sự che chở của thần linh đối với con người và vạn vật.
In Yen Hoa Commune, the Gau Tao Festival is held every year at the beginning of spring, usually during the first lunar month. It attracts many H’Mong people, local residents, and visitors. The festival begins with the ceremony of worshiping the ceremonial pole, a sacred symbol connecting people with heaven and earth. The shaman performs traditional rituals, offers offerings, and prays for good fortune according to H’Mong customs. These rituals have been preserved for many generations, reflecting the rich spiritual life and people's belief in the protection of gods over human beings and nature.
Múa khèn Mông (Hmong flute dance)
Sau phần lễ, là phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian đặc sắc như: múa khèn Mông, thổi sáo, hát giao duyên, ném pao, đánh quay, kéo co, đẩy gậy, bắn nỏ, giã bánh dày và các hoạt động giao lưu thể thao, văn nghệ. Trong không khí rộn ràng của ngày hội, đồng bào Mông khoác lên mình những bộ trang phục truyền thống rực rỡ, tạo nên bức tranh văn hóa đầy màu sắc giữa núi rừng Yên Hoa.
After the ceremony, many cultural activities, performances, and traditional games take place, including H’Mong flute performances, bamboo flute playing, love singing, Pao ball throwing, spinning top games, tug of war, stick pushing, crossbow shooting, making banh day, and sports and cultural exchanges. During the joyful festival atmosphere, H’Mong people wear colorful traditional costumes, creating a beautiful cultural picture among the mountains and forests of Yen Hoa.
Các hoạt động trong khuôn khổ lễ hội (Activities during the festival)
Ngày nay, Hội Gầu Tào không chỉ là nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Mông mà còn là sự kiện văn hóa tiêu biểu của xã Yên Hoa mỗi dịp đầu xuân. Lễ hội góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường tinh thần đoàn kết cộng đồng, đồng thời quảng bá hình ảnh quê hương Yên Hoa đến với du khách, tạo động lực thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.
Today, the Gau Tao Festival is not only an important cultural tradition of the H’Mong people but also a typical cultural event of Yen Hoa Commune every spring. The festival helps preserve and promote ethnic cultural identity, strengthen community unity, and introduce Yen Hoa to visitors. It also creates opportunities for developing cultural tourism and community-based tourism while preserving local traditional values.
3. Nghề thủ công truyền thống (Traditional Handicrafts)
3.1. Dệt thổ cẩm (Traditional Brocade Weaving)
Nghề dệt thổ cẩm của người Tày ở xã Yên Hoa là một nghề thủ công truyền thống đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo và óc sáng tạo của người phụ nữ. Để tạo nên một tấm vải thổ cẩm hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn công phu, từ chuẩn bị nguyên liệu đến dệt và hoàn thiện sản phẩm.
Brocade weaving of the Tay ethnic people in Yen Hoa Commune is a traditional craft that requires patience, skill, and creativity, especially from women. To make a complete brocade fabric, weavers have to go through many careful steps, from preparing materials to weaving and finishing the products.
Dệt thổ cẩm của người Tày (Tay ethnic Brocade weaving)
Nguyên liệu chủ yếu là cây bông được trồng tại địa phương. Sau khi thu hoạch, bông được phơi khô, tách hạt, đánh tơi rồi kéo thành sợi bằng các dụng cụ thủ công. Ngày nay, để thuận tiện hơn, nhiều gia đình sử dụng sợi cotton hoặc sợi len, tuy nhiên vẫn giữ nguyên kỹ thuật dệt truyền thống. Hoa văn trên thổ cẩm của người Tày thường được cách điệu từ thiên nhiên như: hoa lá, núi rừng, chim muông, hình quả trám, hình ngôi sao hay các đường gấp khúc… tượng trưng cho sự sinh sôi, no đủ và hạnh phúc. Mỗi họa tiết không chỉ làm đẹp cho sản phẩm mà còn gửi gắm quan niệm về cuộc sống, ước vọng về mùa màng bội thu và sự gắn kết giữa con người với thiên nhiên. Đối với người Tày ở Yên Hoa, dệt thổ cẩm không chỉ là một nghề thủ công mà còn là nơi lưu giữ tri thức dân gian được truyền từ mẹ sang con gái qua nhiều thế hệ. Mỗi tấm thổ cẩm là kết tinh của thời gian, sự cần cù và óc sáng tạo, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời mở ra hướng phát triển các sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng của địa phương.
The main material was cotton grown locally. After harvesting, cotton was dried, seeds were removed, softened, and spun into thread using simple traditional tools. Today, many families use cotton or wool yarn for convenience, but they still keep the traditional weaving techniques. The patterns on Tay brocade are often inspired by nature, such as flowers, leaves, mountains, birds, animals, diamond shapes, stars, zigzag lines, etc. These patterns represent growth, prosperity, and happiness. They are not only for decoration but also express people's hopes for a good harvest and a close connection between humans and nature. For the Tay people in Yen Hoa, brocade weaving is not only a traditional craft but also a way to preserve knowledge passed down from mothers to daughters through many generations. Each piece of brocade shows the time, hard work, and creativity of local people. It helps protect traditional culture and creates opportunities to develop unique cultural and tourism products.
3.2. Nấu rượu (Traditional Rice Wine Making)
Nghề nấu rượu truyền thống là nét văn hóa lâu đời của người dân xã Yên Hoa, đặc biệt phổ biến trong cộng đồng dân tộc Tày và Dao. Rượu không chỉ là thức uống trong đời sống thường nhật mà còn là lễ vật không thể thiếu trong các dịp lễ, tết, cưới hỏi, mừng nhà mới, cúng tổ tiên và các lễ hội truyền thống. Mỗi chén rượu là biểu tượng của tình cảm chân thành, sự hiếu khách và nét đẹp văn hóa của đồng bào vùng cao. Trước đây, nguyên liệu dùng để nấu rượu chủ yếu là gạo nếp địa phương. Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi trong điều kiện sản xuất và nhằm tận dụng nguồn nông sản sẵn có, hiện nay nhiều hộ gia đình ở xã Yên Hoa đã chuyển sang sử dụng ngô hạt làm nguyên liệu chính.
Traditional rice wine making is a long-standing cultural practice of Yen Hoa people, especially among the Tay and Dao ethnic groups. Wine is not only a daily drink but also an important offering during festivals, New Year celebrations, weddings, housewarming ceremonies, ancestor worship, and traditional events. Each cup of wine represents sincerity, hospitality, and the cultural beauty of highland communities. In the past, local sticky rice was mainly used to make wine. However, with changes in production conditions and in order to make better use of local agricultural products, many households in Yen Hoa now use corn as the main ingredient.
Bung ngô (Pop the corn)
3.3. Bún khô (Traditional Dried Rice Noodle Making)
Nghề làm bún khô đã gắn bó với đồng bào Tày ở xã Yên Hoa từ bao đời nay, gắn liền với đời sống sinh hoạt và văn hóa ẩm thực của địa phương. Nguyên liệu chính để làm bún là gạo tẻ ngon, được lựa chọn kỹ từ những hạt gạo chắc mẩy, không lẫn tạp chất. Gạo sau khi vo sạch được ngâm trong nước từ 6 đến 8 giờ để hạt gạo nở đều, sau đó đem xay thành bột nước mịn.
Making dried rice noodles has been closely connected with the Tay people in Yen Hoa for many generations. It is part of local daily life and food culture. The main ingredient is good-quality rice, carefully selected from firm and clean grains without impurities. The rice is washed and soaked in water for 6–8 hours until it becomes soft and even. It is then ground into a smooth watery rice flour mixture.
Phơi khô bún (Drying rice noodles)
Bột sau khi xay được lọc và để lắng tự nhiên. Khi phần bột đã đặc lại, người làm bún tiến hành ép bớt nước, tạo thành khối bột dẻo. Một phần bột được nấu chín để làm bột cái, rồi trộn đều với phần bột sống nhằm tạo độ kết dính và độ dai cho sợi bún. Khối bột sau khi nhào kỹ được đưa vào khuôn ép. Dưới sức ép, từng sợi bún trắng mịn chảy đều qua các lỗ khuôn xuống nồi nước sôi. Khi sợi bún chín và nổi lên mặt nước, người làm nhanh tay vớt ra, ngâm ngay vào nước lạnh để sợi bún săn chắc, không bị dính vào nhau. Bún tươi sau đó được đưa lên giàn hoặc phên tre để hong ráo rồi cắt thành từng đoạn vừa phải. Không chỉ là một sản phẩm phục vụ bữa ăn hằng ngày, bún khô còn là món quà quê mộc mạc, mang đậm bản sắc văn hóa của đồng bào Tày.
The rice flour is filtered and left to settle naturally. When the flour becomes thicker, the noodle makers remove some water to create a soft dough. A part of the dough is cooked to make a starter dough, which is then combined with the raw dough to increase the connection and chewiness of the noodles. After being carefully kneaded, the dough is placed into a noodle press. Under pressure, thin white noodle strands flow through small holes into boiling water. When the noodles are cooked and float to the surface, they are quickly removed and placed into cold water to make them firm and prevent them from sticking together. The fresh noodles are then placed on bamboo racks to dry before being cut into suitable lengths. Dried rice noodles are not only a daily food product but also a simple local gift representing the culture of the Tay people.
V. DU LỊCH (TOURISM)
Với lợi thế về tài nguyên thiên nhiên phong phú, cảnh quan đặc sắc cùng bản sắc văn hóa truyền thống đa dạng. Xã Yên Hoa đang từng bước khai thác hiệu quả các tiềm năng để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm. Đây được xác định là một trong những hướng đi quan trọng nhằm phát huy lợi thế của xã, góp phần đưa Yên Hoa trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch của tỉnh Tuyên Quang.
With rich natural resources, beautiful landscapes, and diverse traditional cultural values, Yen Hoa Commune is gradually developing its potential for eco-tourism, community-based tourism, and experience tourism. This is considered one of the important directions to promote the commune’s advantages and help Yen Hoa become an attractive destination on the tourism map of Tuyen Quang Province.
1. Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang - Lâm Bình (Na Hang - Lam Binh Nature Reserve)
Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang - Lâm Bình là một trong những vùng sinh thái tự nhiên đặc sắc của Việt Nam, được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2018. Khu bảo tồn có diện tích bảo vệ hơn 40.000 ha, trải rộng trên địa bàn 14 xã, thị trấn của huyện Na Hang cũ (nay thuộc các xã Thượng Lâm, Nà Hang, Hồng Thái, Yên Hoa, Côn Lôn của tỉnh Tuyên Quang sau sắp xếp đơn vị hành chính). Nằm giữa những cánh rừng nguyên sinh dọc đôi bờ sông Gâm và sông Năng. Với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, hệ sinh thái đa dạng cùng những giá trị nổi bật về địa chất, đa dạng sinh học và văn hóa bản địa, nơi đây được ví như "Hạ Long giữa đại ngàn", là điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước.
Na Hang - Lam Binh Nature Reserve is one of the most outstanding natural areas in Vietnam. It was recognized by the Prime Minister as a Special National Monument in 2018. The reserve covers more than 40.000 hectares and extends across 14 former commune-level administrative units of Na Hang District (now including Thuong Lam, Na Hang, Hong Thai, Yen Hoa, and Con Lon Communes of Tuyen Quang Province after administrative rearrangement). Located among primeval forests along the Gam River and Nang River, the reserve is famous for its magnificent landscapes, rich ecosystems, geological values, biodiversity, and unique local cultures. It is often called “Ha Long Bay in the mountains”, becoming an attractive destination for both domestic and international visitors.
Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang - Lâm Bình (Na Hang - Lam Binh Nature Reserve)
Khu bảo tồn sở hữu hệ sinh thái rừng nhiệt đới còn tương đối nguyên vẹn với tính đa dạng sinh học rất cao. Nơi đây ghi nhận gần 1.200 loài thực vật bậc cao, là khu vực còn lưu giữ nhiều diện tích rừng nguyên sinh với nguồn gen thực vật phong phú và quý giá. Hệ động vật cũng vô cùng đa dạng về thành phần loài, số lượng và giá trị bảo tồn, trong đó có nhiều loài quý hiếm được ghi trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới, tiêu biểu là Voọc mũi hếch – loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam có giá trị đặc biệt về bảo tồn đa dạng sinh học. Không chỉ nổi bật về đa dạng sinh học, Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang - Lâm Bình còn hấp dẫn bởi cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ với hệ thống núi đá vôi, hang động, thác nước và lòng hồ rộng lớn. Nhiều danh thắng nổi tiếng đã trở thành điểm đến yêu thích của du khách như: Thượng Lâm, hang Nà Chao, hang Pác Khoang, thác Pác Ban, Pác Hẩu, thác Khuổi Nhi… cùng nhiều điểm tham quan mang vẻ đẹp hoang sơ, thơ mộng.
The reserve has a relatively well-preserved tropical forest ecosystem with very high biodiversity. It is home to nearly 1.200 species of higher plants and many valuable plant genetic resources. The wildlife system is also highly diverse, including many rare species listed in the Vietnam Red Data Book and the world’s conservation lists. Besides its biodiversity values, Na Hang - Lam Binh Nature Reserve attracts visitors with its impressive landscapes, including limestone mountains, caves, waterfalls, and a large reservoir. Many famous attractions have become popular destinations, such as Thuong Lam, Na Chao Cave, Pac Khoang Cave, Pac Ban Waterfall, Pac Hau Waterfall, and Khuoi Nhi Waterfall, together with many other beautiful and untouched natural sites. On the Tuyen Quang Hydropower Reservoir, hundreds of large and small rocky islands rise above the clear blue water, surrounded by primeval forests, creating a beautiful landscape combining mountains, water, and forests, both majestic and peaceful.
2. Rừng nghiến nguyên sinh (Primeval Hsienmu wood Forest)
Nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang - Lâm Bình, Yên Hoa còn lưu giữ những cánh rừng nghiến nguyên sinh quý hiếm. Những cây nghiến cổ thụ với thân cây đồ sộ, tuổi đời hàng trăm năm tạo nên khung cảnh hùng vĩ, thể hiện sức sống bền bỉ của thiên nhiên qua nhiều thế hệ. Không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học, khu rừng còn là nơi sinh sống của nhiều loài động, thực vật quý hiếm, giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường, điều hòa khí hậu và duy trì cân bằng hệ sinh thái. Đây là nguồn tài nguyên thiên nhiên đặc biệt, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và trải nghiệm khám phá thiên nhiên.
Lãnh đạo xã Yên Hoa khảo sát rừng nghiến thôn Khâu Tinh (Leaders of Yen Hoa commune survey the cypress forest in Khau Tinh village)
Located within Na Hang - Lam Binh Nature Reserve, Yen Hoa still preserves valuable primeval Hsienmu wood forests. Ancient Hsienmu wood trees, with their huge trunks and hundreds of years of age, create a majestic landscape and show the strong and lasting vitality of nature through many generations. Besides their biodiversity value, these forests provide habitats for many rare plants and animals. They also play an important role in environmental protection, climate regulation, and maintaining ecological balance. These forests are special natural resources that provide favorable conditions for developing eco-tourism, scientific research, environmental education, and nature exploration activities.
3. Đền Pác Tạ (Pac Ta Temple)
Đền Pác Tạ tọa lạc dưới chân núi Pác Tạ, thuộc huyện Na Hang (cũ). Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, đền Pác Tạ hiện thuộc địa phận xã Yên Hoa, tỉnh Tuyên Quang. Ngôi đền được dựng lên để thờ phụng và ngưỡng vọng vị hôn thê của tướng quân Trần Nhật Duật. “Pác Tạ - nghĩa là cửa sông, cửa ngòi” bởi nơi đây chính là điểm hợp lưu giữa hai dòng sông: sông Gâm và sông Năng.
Pac Ta Temple is located at the foot of Pac Ta Mountain, in the former Na Hang District. After the administrative unit arrangement, Pac Ta Temple is now located in Yen Hoa Commune, Tuyen Quang Province. The temple was built to worship and honor the wife-to-be of General Tran Nhat Duat. “Pac Ta” means “river mouth” because this is the place where two rivers, the Gam River and the Nang River, meet.
Đền Pác Tạ (Pac Ta Temple)
Truyền thuyết kể lại rằng: “Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ 2 vào năm 1285, vị tướng giỏi Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật lúc đó đang trấn thủ vùng đất Tuyên Quang đã đem lòng ái mộ người con gái một viên tù trưởng địa phương. Cô thiếu nữ miền sơn cước tài mạo, xinh đẹp, tính tình hiền thục lại xuất thân trong một gia đình có truyền thống hiếu học. Sau khi đánh đuổi quân xâm lược Nguyên Mông, triều đình đứng ra tổ chức hôn lễ cho tướng quân với ái nữ xứ Tuyên. Trên đường đón vị hôn thê của tướng quân về kinh đô, gặp cơn lốc xoáy dữ khiến thuyền bị lật. Người vợ trẻ của tướng quân Trần Nhật Duật và cả đoàn tuỳ tùng bị chìm dưới lòng sông. Đã mấy ngày trôi qua mà thân xác bà vẫn chưa tìm thấy. Cảm thương trước tình cảnh đó, triều đình đã ra lệnh cho toàn dân đôi bờ sông tổ chức tìm vớt thi thể bà và trọng thưởng cho ai tìm thấy. Mấy ngày sau, có người trong dòng họ Ma đã vớt được thi thể bà. Để tưởng nhớ người vợ trẻ của Chiêu Văn Vương - Trần Nhật Duật, những người dân địa phương đã lập đền thờ ngay tại nơi bà quy thác. Và từ đó, dòng họ Ma được quyền chăm lo hương khói cửa đền”.
According to the legend: “During the second resistance war against the Yuan-Mongol army in 1285, the talented general Chieu Van Vuong Tran Nhat Duat, who was protecting Tuyen Quang at that time, fell in love with the daughter of a local tribal leader. She was a beautiful and talented young woman from the mountainous area, with a gentle personality and a family tradition of learning. After defeating the Yuan-Mongol invaders, the royal court organized a wedding for the general and the daughter of Tuyen Quang. On the way to bring his wife-to-be back to the capital, a strong tornado caused the boat to overturn. The young wife of General Tran Nhat Duat and her followers sank into the river. Several days passed, but her body could not be found. Feeling sympathy for the tragedy, the royal court ordered people living along both sides of the river to search for her body and offered a reward to anyone who found it. Several days later, a member of the Ma family found her body. To remember the young wife of Chieu Van Vuong - Tran Nhat Duat, local people built a temple at the place where she passed away. Since then, the Ma family has been responsible for taking care of the temple and offering incense.”
Lãnh đạo xã Yên Hoa thắp hương tại đền Pác Tạ (Leaders of Yen Hoa commune light incense at Pac Ta temple)
Đền Pác Tạ nằm ở địa thế cao, bằng phẳng dưới chân núi Tạ Sơn huyền sử, là điểm hợp lưu giữa sông Gâm và sông Năng tạo nên một cảnh sắc “Sơn thuỷ hữu tình”. Đền được người xưa dựng quay hướng Nam trông ra dòng Gâm giang theo thuyết phong thuỷ “Tiền minh đường hữu hậu chẩm- nghĩa là phía trước có dải đất cao làm bình phong, xung quanh có dòng nước bao bọc, phía sau có ngọn núi Tạ sơn làm hậu chẩm”. Ở thế đất địa linh “Sơn kỳ thuỷ tú” đó là sự kết hợp đồng điệu giữa cảnh sắc thiên nhiên với nhịp sống con người vùng sơn cước. Tất cả toát lên một vẻ đẹp thanh tao thoát tục.
Pac Ta Temple is located on a high and flat area at the foot of the legendary Ta Son Mountain. It is the meeting point of the Gam River and the Nang River, creating a beautiful landscape where mountains and rivers are in harmony. The temple was built facing the south and overlooking the Gam River according to the traditional feng shui concept: “In front, there is high land as a screen; around it, there is water; behind it, there is Ta Son Mountain as protection.” This special location, known as “beautiful mountains and clear waters”, shows the harmony between natural scenery and the daily life of local people in the mountainous area. All create a peaceful and elegant beauty.
Du khách thắp hương cầu nguyện (Visitors offering incense and praying)
Sau khi xây dựng xong nhà máy Thủy điện Tuyên Quang, đến năm 2008 đền Pác Tạ được xây dựng lại khang trang để du khách thập phương cũng như nhân dân nhân dân bày tỏ lòng thành kính, niềm khát vọng của mình mong sao nhờ sức mạnh của Đức Thánh Mẫu mà ban cho cuộc sống bình yên, dân khang vật thịnh, đáp ứng nhu cầu tâm linh của người dân trải qua bao thế hệ. Năm 2009, ngôi đền đã được công nhận là Di tích cấp Quốc gia, đây là một ngôi đền thiêng, mỗi khi du khách qua đây đều ghé lại thắp hương cầu nguyện.
After the construction of Tuyen Quang Hydropower Plant, Pac Ta Temple was rebuilt in 2008. The temple provides a place for visitors from different regions and local people to express their respect and hopes. They pray for the protection of the Holy Mother, wishing for a peaceful life, prosperous people, and a developed community. In 2009, the temple was recognized as a National Historic Site. It is considered a sacred temple, and many visitors stop here to offer incense and pray.
4. Du lịch cộng đồng (Community-based Tourism)
Bên cạnh những giá trị nổi bật về thiên nhiên và du lịch tâm linh, Yên Hoa còn sở hữu không gian văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc Tày, Dao, Mông. Những bản làng vẫn lưu giữ được nhiều nét đẹp truyền thống về kiến trúc, phong tục, tập quán và nếp sinh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa.
Besides its outstanding natural beauty and spiritual tourism values, Yen Hoa also has a unique cultural space of ethnic groups such as Tay, Dao, and H’Mong people. The villages still preserve many traditional values in architecture, customs, traditions, and daily life, creating favorable conditions for developing community-based tourism connected with local cultural experiences.
Homestay phục vụ du khách (Homestay to serve visitors)
Đến với Yên Hoa, du khách có thể cùng người dân tham gia lao động sản xuất, thưởng thức các món ăn truyền thống, nghe hát Then, xem biểu diễn văn nghệ dân gian, học dệt thổ cẩm hoặc hòa mình vào không khí của các lễ hội truyền thống. Với cảnh quan thiên nhiên trong lành, môi trường yên bình và không gian đậm bản sắc, Yên Hoa có nhiều điều kiện để phát triển các mô hình Homestay, Farmstay. Những ngôi nhà truyền thống của đồng bào dân tộc kết hợp với các hoạt động trải nghiệm như: trồng rau, thu hoạch nông sản… chế biến món ăn cùng người dân hay Trekking khám phá rừng sẽ tạo nên những sản phẩm du lịch hấp dẫn, đáp ứng xu hướng du lịch xanh và du lịch trải nghiệm.
When visiting Yen Hoa, tourists can join local people in production activities, enjoy traditional food, listen to Then singing, watch folk performances, learn brocade weaving, or participate in traditional festivals. With fresh natural landscapes, a peaceful environment, and strong cultural identity, Yen Hoa has many advantages to develop Homestay and Farmstay models. Traditional houses of ethnic communities combined with experience activities such as growing vegetables, harvesting agricultural products, cooking with local people, or trekking to explore forests can create attractive tourism products, meeting the trend of green tourism and experience-based tourism.
VI. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN (DEVELOPMENT ORIENTATION)
Bước vào giai đoạn phát triển mới, xã Yên Hoa xác định khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về tài nguyên rừng, mặt nước lòng hồ thủy điện và bản sắc văn hóa các dân tộc. Phát triển nông nghiệp hàng hóa, lâm nghiệp bền vững, lấy du lịch sinh thái cùng thương mại - dịch vụ làm động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đến năm 2030, xã phấn đấu phát triển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững. Tập trung hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ; phát triển các sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số; bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và các giá trị văn hóa truyền thống. Với quyết tâm chính trị cao, sự đoàn kết, đồng thuận của cả hệ thống chính trị và Nhân dân. Yên Hoa tiếp tục phát huy nội lực, tranh thủ ngoại lực, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, giữ vững quốc phòng, an ninh, hướng tới mục tiêu xây dựng địa phương phát triển nhanh, bền vững, trở thành điểm sáng về phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch của vùng cao Tuyên Quang.
Entering a new stage of development, Yen Hoa Commune aims to effectively utilize its potential and advantages in forest resources, the water surface of the hydropower reservoir, and the cultural identity of ethnic groups. The commune will develop commercial agriculture, sustainable forestry, and promote eco-tourism together with trade and services as key drivers for economic growth. By 2030, the commune strives to develop in a green, modern, and sustainable direction. Yen Hoa commune focus on completing a synchronized infrastructure system; developing OCOP products and local specialty products; improving the quality of human resources; promoting digital transformation and building digital government; protecting natural resources and preserving traditional cultural values. With strong political determination, solidarity, and consensus among the entire political system and local people, Yen Hoa will continue to promote internal strengths, attract external resources, and continuously improve the material and spiritual living standards of the people. The commune will maintain national defense and security, aiming to build a rapidly developing and sustainable locality, becoming a highlight in economic, cultural, and tourism development of the mountainous area of Tuyen Quang.
