Trong những năm gần đây, tại một số thôn, bản trên địa bàn xã, tập quán canh tác của người dân đã có nhiều thay đổi. Nếu như trước đây, mỗi khi bước vào mùa vụ bà con thường phát cỏ bằng dao; vun cây trồng bằng cuốc và các dụng cụ lao động truyền thống thì nay thay vào đó, nhiều hộ dân đã lựa chọn một phương pháp nhanh gọn hơn phun thuốc diệt cỏ. Cách làm này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và công sức lao động. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy là những hệ lụy không nhỏ khi việc sử dụng thuốc diệt cỏ ngày càng trở nên tràn lan, thiếu kiểm soát, thậm chí sử dụng cả những loại thuốc không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Người dân phun thuốc diệt cỏ trên ruộng ngô
Thời điểm này, cây ngô đang bước vào giai đoạn bón phân và làm cỏ, có mặt tại các nương ngô ở thôn Khau Phiêng, Nà Lũng và Khau Tinh, chúng tôi ghi nhận thay vì dùng cuốc để làm sạch cỏ như trước đây, phần lớn người dân đều sử dụng thuốc diệt cỏ để phun trực tiếp lên nương, ruộng ngô. Chỉ trong thời gian ngắn, cỏ dại cháy khô, tạo nên những khoảng đất trống nhanh chóng.
Mỗi khi đi qua những cánh đồng đúng thời điểm bà con phun thuốc, mùi hóa chất nồng nặc, rất khó chịu. Theo tìm hiểu, thuốc diệt cỏ được không ít các hộ dân mua qua mạng hoặc từ những nguồn không chính thống. Người sử dụng hầu như không nắm rõ thành phần, công thức pha chế hay liều lượng sử dụng. Thậm chí, trong quá trình phun thuốc, nhiều người còn không trang bị đầy đủ đồ bảo hộ lao động như khẩu trang, găng tay hay quần áo chuyên dụng.
Đáng lo ngại hơn, một số loại thuốc được quảng cáo là “cháy nhanh”, “siêu cháy” lại càng được ưa chuộng bởi hiệu quả tức thời. Thế nhưng, chính những loại hóa chất này lại tiềm ẩn nguy cơ gây hại lớn đối với môi trường đất, nguồn nước và sức khỏe con người.
Thực tế cho thấy, việc lạm dụng thuốc diệt cỏ không chỉ làm suy thoái đất canh tác, tiêu diệt các vi sinh vật có lợi mà còn có thể tồn dư trong đất và nguồn nước, ảnh hưởng lâu dài đến sản xuất nông nghiệp. Đối với con người, việc tiếp xúc thường xuyên với hóa chất độc hại mà không có biện pháp bảo hộ có thể dẫn đến nhiều vấn đề về sức khỏe như ngộ độc, bệnh về da, hô hấp, thậm chí là các bệnh mãn tính nguy hiểm.
Không mặc bảo hộ lao động khi phun thuốc
Theo quy định tại Điều 26 của Nghị định số 31/2016/NĐ-CP ngày 06 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giống cây trồng, bảo vệ và kiểm dịch thực vật thì việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng quy định sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính như sau:
Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với một trong các hành vi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng với nội dung hướng dẫn sử dụng ghi trên nhãn thuốc; không thu gom, để đúng nơi quy định bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không có tên trong Danh Mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam; sử dụng thuốc bảo vệ thực vật dưới dạng ống tiêm thủy tinh. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng nội dung hướng dẫn ghi trên nhãn gây hậu quả nguy hiểm. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong Danh Mục thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng tại Việt Nam. Biện pháp khắc phục hậu quả buộc tiêu hủy thuốc đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 2, khoản 4 Điều này; buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 3 Điều này.
Trước thực trạng này, chính quyền xã Yên Hoa khuyến cáo người dân cần thay đổi thói quen canh tác. Thay vì sử dụng thuốc diệt cỏ người dân sử dụng máy cắt cỏ cầm tay vừa tiện lợi, hiệu quả, lại thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, áp dụng biện pháp làm cỏ thủ công hoặc kết hợp các phương pháp sinh học cũng chính quyền địa phương được khuyến khích.
Để góp phần hạn chế tình trạng lạm dụng thuốc diệt cỏ, giải pháp quan trọng vẫn là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân. Lồng ghép trong các lớp tập huấn sản xuất nông nghiệp, các buổi họp thôn hoặc chương trình đào tạo nghề cho nông dân. Qua đó giúp bà con hiểu rõ những tác hại lâu dài của việc sử dụng thuốc diệt cỏ không kiểm soát.
Cùng với đó, các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường kiểm tra, quản lý thị trường, xử lý nghiêm các trường hợp buôn bán, sử dụng thuốc diệt cỏ không rõ nguồn gốc, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và vật nuôi.
Bài, ảnh: Vương Tấn (Trung tâm Dịch vụ công)
